सुनसरीको प्रसिद्ध तीर्थस्थल वराहक्षेत्र धाममा मकर स्नान गर्ने भक्तजनहरुको अघिल्लो दिनदेखि नै आगमन हुन थालेको छ
प्राचीन समयदेखि लाग्दै आएको खोला बजार मेला भर्न धामी झाँक्रीसहित भक्तजन वराहक्षेत्र आउने क्रम सुरु भएको वराहक्षेत्र मन्दिर गुठी व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष भक्तबहादुर श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
आदि श्राद्ध स्थलका रुपमा रहेको वराह क्षेत्रमा मकर स्नान गर्दा धार्मिक पूण्य प्राप्त हुने र वैकुण्ठ पद प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।
वराहक्षेत्रमा मकर स्नान गर्न मुलुकका विभिन्न स्थानसँगै भारतका बिहार, पश्चिम बङ्गाल, सिक्किमसँगै भुटानबाट समेत हिन्दू धर्मावलम्बीहरु आउने गरेको गुठी व्यवस्थापन समितिका कोषाध्यक्ष रवि श्रेष्ठको भनाइ छ ।
भक्तजन माघे सङ्क्रान्तिको अघिल्लो दिन सोमबार वराहक्षेत्र आइपुगेर मेला भर्ने चलन चल्दै आएको छ । भोलिपल्ट बिहान माघे सङ्क्रान्तिका दिन सप्तकोसी नदी र कोकाहा नदीको सङ्गममा स्नान गरी वराह भगवानको पूजा अर्चना र भाकल गर्ने गरिन्छ ।
मूल पुजारी भण्डारीका अनुसार वराह भगवानको पूजा अर्चना गरी भाकल गरेमा सन्तान प्राप्ति, पारिवारिक शान्ति, दीर्घ जीवन र ऐश्वर्य प्राप्तिसँगै मनोवान्छित फल प्राप्त हुने गरेको छ ।
विष्णु भगवानले धर्तीमा पहिलो अवतार वराह अवतार लिई रसातालमा पुगेको पृथ्वीलाई उद्दार गरी मानव कल्याण गरेको शास्त्रीय मान्यता अनुसार वराहक्षेत्रलाई धर्तीको पहिलो धामका रुपमा उल्लेख गरिएको पण्डित योगेश भण्डारी बताउँछन् ।
वराह भगवानका निल वराह, श्वेत वराहलहायतका विभिन्न कल्पअनुसार वराहक्षेत्रमा यज्ञ वराह भगवानको निवास रहेको वराह पुराणमा उल्लेख रहेको वराह मन्दिरका मूल पुजारी किरण भण्डारी बताउँछन् ।
खोला बजार (राँके मेला) मुख्य आकर्षण
वराहक्षेत्रमा प्राचीन कालदेखि लाग्दै आएको खोला बजार मुख्य आकर्षणको रुपमा रहँदै आएको छ ।
नदीको किनारमा रातको समयमा लाग्दै आएको स्थानीय मौलिक मेलालाई स्थानीय लबजमा खोला बजार भनिंदै आएको छ । रातको समयमा राँको बालेर मेला भर्न आउने परम्परा रहेकाले यस्ता मेलालाई राँके मेलासमेत भनिंदै आएको स्थानीय कुमार श्रेष्ठ बताउँछन् ।
श्रेष्ठका अनुसार मेलामा धामी झाँक्रीहरु मुख्य आकर्षणका केन्द्र हुन्छन् । मेला भर्न आउनेले जोखाना हेराउने चलन चल्दै आएको छ । वराहक्षेत्र मेला (माघे मेला) मा सङ्क्रान्तिको अघिल्लो दिन धनकुटा, भोजपुर, खोटाङ, उदयपुरलगायतका पहाडी क्षेत्रबाट आउने भक्तजनहरुले गाउँदै आएका स्थानी जुहारी भाकाले समेत भक्तजनलाई आकर्षित गर्छ ।
नदी किनारमा आगो बालेर वरिपरि युवहरु बसी जुहारी खेल्ने पुरानो परम्परा रहिआएको स्थानीय राजु घिमिरे बताउँछन् । ‘जुहारी खेल्ने चलन बिस्तारै लोप हुँदै गएको छ, अवशेषका रुपमा भने कहीँकहीँ देख्न सकिन्छ ।’ घिमिरे भन्छन् ।
जुहारीसँगै बालुन र सङ्गिनी खेल्ने परम्परामा कमी आएको छ ।
यस्तै मन्दिर क्षेत्रमा वराह भगवानको नित्य आरति, भजन, कीर्तन र सत्सङमा वयोवृद्धहरुको आकर्षण देखिन्छ । स्थानीय दर्जनौं भजन मण्डलीहरुको उपस्थितिले धार्मिक माहौल बनाएको देखिन्छ ।
स्थानीय उत्पादनको बिक्री
वराहक्षेत्रमा लाग्ने माघे मेलाले धार्मिक र सांस्कृतिक प्रतिनिधित्व मात्रै गरेको छैन । स्थानीय उत्पादनको बिक्री वितरणमा ठूलो टेवा पुगेको छ ।
सुनसरी, धनकुटा, भोजपुरको सङ्गम स्थल बराहक्षेत्रमा स्थानीय उत्पादनको ठूलो मात्रामा बिक्रीवितरण हुने गरेको स्थानीय व्यवसायी राम राई बताउँछन् ।
मुलुकका विभिन्न स्थानसँगै भारतबाट आउने तीर्थालुले यहाँका स्थानीय उत्पादन अदुवा, हर्दी, अम्रिसो, दाल, रुद्राक्ष, तेजपत्ता, नागबेली, बदाम, तरुललगायतका कृषि उत्पादन खरिद गर्ने गरेका छन्
