नगरप्रमुख भन्नाले नगरपालिकाको स्थानीय सरकारको निर्वाचित प्रमुखलाई बुझिन्छ। नगरप्रमुखले नगरपालिकाको नेतृत्व गर्दै नगरसभा तथा नगर कार्यपालिकाको कामको समन्वय, नीति तथा योजना कार्यान्वयन, विकास निर्माण, सेवा प्रवाह र नगरवासीको हितमा काम गर्ने जिम्मेवारी लिन्छन्।
नगरको नेतृत्व गर्नु केवल निर्वाचन जित्नु होइन, हजारौँ नागरिकको आशा, विश्वास र भविष्यको जिम्मेवारी लिनु हो। नगरप्रमुखको कुर्सी शक्ति प्रदर्शन गर्ने ठाउँ होइन, जनताको सेवा गर्ने जिम्मेवारी हो। त्यसैले नगरप्रमुख छनोट गर्दा राजनीतिक दल, व्यक्तिगत सम्बन्ध वा क्षणिक लोकप्रियताभन्दा पनि उसको क्षमता, चरित्र, दृष्टिकोण र विगतको व्यवहारलाई हेर्न आवश्यक छ।
असल नगरप्रमुखमा सबैभन्दा पहिले इमानदारी र पारदर्शिता हुनुपर्छ। सार्वजनिक बजेट जनताको सम्पत्ति हो भन्ने कुरा बुझ्ने र प्रत्येक रुपैयाँको सही सदुपयोग गर्न सक्ने नेतृत्व आजको आवश्यकता हो। आफ्नो दल, आफन्त वा नजिकका व्यक्तिको स्वार्थभन्दा माथि उठेर नगरवासीको साझा हितमा निर्णय गर्न सक्ने व्यक्ति नै योग्य नगरप्रमुख बन्न सक्छ।
नगरप्रमुखमा दूरदृष्टि पनि उत्तिकै आवश्यक छ। पाँच वर्षको कार्यकालमा केही सडक, भवन वा गेट निर्माण गरेर मात्र नगरको समृद्धि हुँदैन। गुणस्तरीय शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, खानेपानी, कृषि, पर्यटन, रोजगारी, उद्यमशीलता, वातावरण संरक्षण तथा व्यवस्थित शहरीकरणलाई दीर्घकालीन योजनाका रूपमा अघि बढाउनुपर्छ।
त्यसैगरी, जनताको गुनासो सुन्ने संस्कार भएको नेतृत्व आवश्यक छ। आलोचना गर्ने नागरिकलाई विरोधी ठान्ने होइन, आलोचनाबाट सुधारको बाटो खोज्ने नगरप्रमुख हुनुपर्छ। पत्रकारले प्रश्न गर्दा जवाफ दिने, नागरिकले समस्या राख्दा समाधान खोज्ने र विपक्षीले उठाएका जायज विषयलाई समेत स्वीकार गर्न सक्ने नेतृत्व लोकतन्त्रको वास्तविक अभ्यास हो।
नगरमा बाढी, डुबान, आगलागी, सडक दुर्घटना वा अन्य विपत्ति आउँदा जनप्रतिनिधि कार्यालयभित्र मात्र होइन, जनताको बीचमा देखिनुपर्छ। संकटको समयमा जनताको दुःख बुझ्ने र तत्काल निर्णय गर्न सक्ने क्षमता पनि नगरप्रमुखको महत्वपूर्ण योग्यता हो।
अबको नगरप्रमुख ‘मेरो मान्छे’ र ‘तिम्रो मान्छे’ छुट्याउने होइन, ‘हाम्रो नगर’ भनेर सोच्ने व्यक्ति हुनुपर्छ। विकासका योजना पहुँचका आधारमा होइन, आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा बन्नुपर्छ। एउटा वडाको विकास अर्को वडाको उपेक्षामा होइन, सिंगो नगरको सन्तुलित विकासमा आधारित हुनुपर्छ।
निर्वाचन नजिकिँदा आश्वासन बाँड्ने र निर्वाचनपछि जनताबाट टाढिने प्रवृत्तिले स्थानीय सरकारप्रतिको विश्वास कमजोर बनाउँछ। त्यसैले अब नागरिकले पनि उम्मेदवारको भाषणभन्दा उसको विगत हेर्नुपर्छ, नाराभन्दा योजना हेर्नुपर्छ र वाचाभन्दा काम गर्ने क्षमता हेर्नुपर्छ।
नगरप्रमुख नगरको मालिक होइन, नगरवासीको प्रतिनिधि र सेवक हो।
त्यसैले अबको आवश्यकता लोकप्रिय मात्र होइन, इमानदार, सक्षम, दूरदर्शी, जवाफदेही र जनताको दुःख–सुखमा साथ दिने नगरप्रमुख हो।
नगरको भविष्य व्यक्तिको हातमा होइन, सही नेतृत्व छनोट गर्ने नागरिकको विवेकमा निर्भर हुन्छ।
सम्पादकीय! नगरप्रमुख कस्तो हुनुपर्छ?; लक्ष्मण कटुवाल
166< 1 Min Read 
